سال روزدرگذشت استاد کلنل علی نقی وزیری :

17 شهریور ماه به سال 1358 درگذشت کلنل علی نقی وزیری :


کاسه ی تار را همچون طفل در آغوش می گیرد؛ پیشانی اش بر روی آن خم می شود؛ سر انگشتان او بر روی دسته ی تار، یکی پس از دیگری می خرامند و مضرابش بر روی سیم های تار، حکایتی از آب و صخره، باد و برگ می خواند.
پایه گذار موسیقی نوین ایران و رئیس انجمن موسیقی ملی – کلنل علینقی وزیری افسر قزاق در سال 1266 (به گفته برخی منابع 17 مهرماه 1266) دیده به جهان گشود.
4 ساله بود که همراه پدرش موسی خان میر پنج فرمانده قشون استرآباد به این ناحیه رفت و ضمن فراگرفتن حرفه ی نظامی گری، شیپورچی قابلی شد.وزیری
در 15 سالگی نزد دایی خود، حسینقلی خان (میرزا حسین قلی) به فرا گرفتن تار پرداخت و سپس به توصیه او نواختن ویلن را آغاز کرد.
پس از بازگشت به تهران موسیقی نوشتاری (نت نویسی) را نزد یاور آقاخان سرپرست موزیک نظام، فرا گرفت، و در مدرسه ی سن لویی با کشیشی که به موسیقی اروپایی تسلط کامل داشت، آشنا شد، و بسیاری از اصول موسیقی غربی را از او فرا گرفت.
وزیری پس از آشنایی با موسیقی ایرانی و تبحر در نواختن تار، به همراه یکی از دوستانش (صمصام الملک بیات) راهی اروپا شد و سه سال در پاریس و دو سال در برلین علم هماهنگی (هارمونی) و اصول دیگر موسیقی غرب را آموخت. او در بازگشت به ایران مدرسه عالی موسیقی را در سال 1302 و کلوپ موزیکال را یک سال پس از آن دایر کرد.
کلنل، اولین پایه گذار موسیقی نوین ایران پس از انقلاب مشروطه و نخستین کسی است که برای اولین بار ردیف میرزا عبدالله و آقای حسینقلی را نوشته است. او نشان داد که تار، قدرت بیانی وسیع و امکانات تکنیکی فراوان دارد .در صفحاتی که از او به جای مانده مانند: بندباز، دخترک ژولیده، حاضرباش و ردیفهای عالی ثابت کرد که تار، قابلیت اجرایی چند صدایی داشته و قدرتی در حد گیتار دارد. او با حفظ تمامی خصوصیات موسیقی ایرانی، قطعاتی ساخت که بر خلاف گذشته چند صدایی بودند.
از جمله قطعات چند صدایی که وزیری برای آواز و ارکستر نوشت و هنوز نیز در نوع خود نمونه اند ؛می توان از نیمه شب ( تحت تأثیر غزلی از حافظ )دل تنگ، دخترناکام، دو عاشق، گرایلی، خریدار تو و شکایت من نام برد.
کلنل علینقی وزیری بعد از مرحوم آژنگ و چند تن دیگر، با حفظ تمام اصول و قواعد موسیقی ایرانی، دو تئاتر موزیکال به نام های قالیچه ی کرمان و رویای حافظ و دو پانتومیم به نام های" دزد بوسه و لاسیها" و "اپرت گلرخ و شوهر بدگمان" را نوشت که از لحاظ چند صدایی و مدلاسیون (به تغییر مقام و یا تغییر مایه گویند) تحولی در موسیقی ما به حساب می آیند او در ساختن و پرداختن مارشهای (موزیک رژه) ملی و میهنی زحمات زیادی کشید و قطعاتی مانند ای وطن ، خاک ایران و مارش ظفر را ساخت.
به عقیده ی کلنل وزیری: "موسیقی ایرانی بسیار وسیع و غنی است و بالقوه از غنای بسیار برخوردار است. لیکن در آن،کار کم شده است.باید پژوهش کرد و آفرید و بالفعل نیز از عناصر و مصالح موجود، کاخ های رفیع برپا نمود".
گرچه نام کلنل علینقی وزیری با تاریخ موسیقی ایران درهم آمیخته، اما در آینه ی ادب نیز، شخصیت و هنر والای او انعکاس یافته است. بسیاری از شاعران و نویسندگان زمان، به زخمه ی جادویی تارش دل بسته اند و با شور و شیفتگی از پنجه ی سحرآمیزش سخن گفته اند. چنانچه ایرج میرزا که خود از ستایش گران هنر او بود در منظومه ی زهره و منوچهر از او یاد کرده است.
بسیاری از بزرگان تاریخ موسیقی ایران همچون زنده یادان: ابولحسن صبا ، روح الله خالقی، موسی خان معروفی، فروتن راد و جواد معروفی از شاگردان مکتب او بوده اند.


سرانجام این استاد بزرگ در سال 1358 و در سن نود و دو سالگی دیده از جهان فرو بست.


روانش شاد...

 

به همین بهانه، قطعه یدخترک ژولیده را، با نوای دو نوازی تار  آرش مشتاقی و کیانوش عشیق می شنویم...

دریافت فایل

 


نویسنده: شهرزاد شاه کرمی
منبع: کتاب چهره هایی از پیشروان هنر و ادبیات معاصر ایران

 

نظرات برای نظر دادن باید عضو سایت باشید یا وارد شوید

نظر دهید

برای نظر دادن باید عضو سایت باشید یا وارد شوید